Układy zbiorowe pracy pod lupą weryfikacji

Powiększyło się grono uprawnionych do występowania do sądu rejonowego czyli sądu pracy właściwego dla siedziby pracodawcy z wnioskiem o ustalenie, czy treść Układu Zbiorowego Pracy (UZP) jest zgodna z przepisami prawa pracy. Albo, czy dany układ został zawarty zgodnie z przepisami o jego zawieraniu. Co oznaczają te zmiany?

 – Badaniu zgodności z prawem do czasu utworzenia Krajowej Ewidencji Układów Zbiorowych Pracy, będą podlegały wyłącznie układy zbiorowe pracy i protokoły dodatkowe zawarte
po 12 grudnia 2025 r. Nie dotyczy to natomiast UZP zawartych przed tą datą – wskazują r.pr. Aleksandra Woźniak i mec. Jędrzej Zieliński z kancelarii BWW.

Ogrom pracy dla sądów pracy

Nasi eksperci podkreślają, że skutkiem będzie przede wszystkim ogromna praca dla sądów, które będą musiały „od deski do deski” zweryfikować przedłożony im dokument (często obszerny i z licznymi załącznikami), gdyż zmiana legislacyjna obliguje je do badania kompleksowej zgodności UZP z przepisami prawa, niezależnie od zakresu wniosku.

Do sądów mogą wg nowych przepisów występować o to zarówno pracownik, inna niż pracownik osoba wykonująca pracę zarobkową, emeryt, rencista, organizacja związkowa lub pracodawca, objęci postanowieniami UZP, a także inspektor pracy lub prokurator.

– Ważne jest, że wniesienie wniosku do sądu pracy nie wstrzymuje wejścia w życie ani stosowania UZP. Uczestnikami postępowania toczącego się przed sądem pracy w trybie nieprocesowym będą wnioskodawca oraz strony układu zbiorowego pracy – zwracają uwagę eksperci z kancelarii BWW.

Skutki orzecznictwa po nowemu

W razie stwierdzenia naruszenia prawa, sąd orzeknie o nieobowiązywaniu układu zbiorowego pracy w całości albo w części od dnia uprawomocnienia się orzeczenia.

– W takim przypadku zakwestionowane warunki wykonywania pracy zarobkowej, które wynikają z układu zbiorowego pracy stosuje się w przypadku pracowników do dnia upływu okresu wypowiedzenia tych warunków przez pracodawcę – analizują A. Woźniak i J. Zieliński.

Co to oznacza w praktyce? Złożenie wypowiedzenia zmieniającego powinno nastąpić w terminie 2 miesięcy od dnia uprawomocnienia. Orzeczenie o nieobowiązywaniu układu zbiorowego pracy w całości albo w części ma więc skutek wyłącznie na przyszłość.